Həyatı və yaradıcılığı
2026-cı il oktyabrın 8-də Stokholmda İsveç Akademiyası kanadalı yazıçı Enn Karsona “klassik ənənə ilə oynaq dialoq quraraq müasir ədəbiyyatın yeni formalarını yaradan cəsarətli və ixtiraçı yaradıcılığına görə” Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı verib. O, 2013-cü ildə bu mükafata layiq görülmüş Elis Manrodan sonra Nobel mükafatını alan ikinci kanadalı yazıçı olub.
Mənşəyi, təhsili və akademik fəaliyyəti
Enn Patrisiya Karson 1950-ci il iyunun 21-də Kanadanın Toronto şəhərində bank işçisinin ailəsində anadan olub. O, hələ uşaqlıq illərində latın və qədim yunan dillərini öyrənərkən klassik ədəbiyyata maraq göstərməyə başlayıb.
Karson Toronto Universitetində klassik filologiya üzrə bakalavr (1974), magistr (1975) və fəlsəfə doktoru (PhD, 1981) dərəcələrini alıb.
O, akademik sahədə uğurlu karyera quraraq müxtəlif ali təhsil müəssisələrində qədim yunan dilindən və klassik ədəbiyyatdan dərs deyib. Bu müəssisələr arasında Kanadadakı Makqill Universiteti, eləcə də ABŞ-ın Prinston Universiteti, Emori Universiteti, Kaliforniya İncəsənət Kolleci, Kaliforniya Universitetinin Berkli kampusu və Miçiqan Universiteti yer alır.
Ədəbi yaradıcılığı
Enn Karson yazıçı kimi debütünü 1986-cı ildə öz dissertasiyası əsasında hazırladığı “Eros: Acı-şirin” (Eros the Bittersweet) kitabını nəşr etdirməklə edib. Antik ədəbiyyatda arzu və istək anlayışının mahiyyətinə həsr olunan bu tədqiqat onun sonrakı yaradıcılığının əsasını qoyub.
Karson əsərlərində poeziyanı, esseistikanı, ədəbi tənqidi, tərcüməni və dramaturgiyanı birləşdirir. O, tez-tez Sapfo, Evripid, Esxil, Homer və Sofokl kimi antik müəlliflərin mətnlərinə, eləcə də Virciniya Vulf, Emili Bronte, Paul Çelan, Frans Kafka və Lev Tolstoy kimi daha müasir yazıçıların əsərlərinə müraciət edir.
Karson indiyədək çoxsaylı bədii əsərlər və esse topluları nəşr etdirib. Bu günə qədər onun iyirmidən çox kitabı və tərcüməsi işıq üzü görüb.
Ən diqqətəlayiq əsərləri arasında 1992-ci ildə nəşr olunan, qısa esselərdən ibarət yenilikçi “Qısa söhbətlər” (Short Talks) toplusu, ona geniş beynəlxalq şöhrət qazandıran və Herionla Herakl mifini yenidən şərh edən “Qırmızının avtobioqrafiyası” (Autobiography of Red, 1998) adlı mənzum romanı, həmçinin “İş vaxtından kənarda kişilər” (Men in the Off Hours, 2000) və “Ərin gözəlliyi” (The Beauty of the Husband, 2001) topluları var.
Sonrakı illərdə yazıçı eksperimental əsərlərini nəşr etdirib. Bunlara onun vəfat etmiş qardaşına həsr etdiyi epitafiya xarakterli “Noks” (Nox, 2010) kitabı, mətnin ayrı-ayrı hissələrinin istənilən ardıcıllıqla oxuna bildiyi “Üzənlik” (Float, 2016) və “Troya qadınları: komiks” (The Trojan Women: A Comic, 2021) əsəri daxildir.
Hazırda onun son əsəri əsasən nəsr nümunələrindən ibarət olan və antik motivlərin mühüm yer tutduğu “Yanlış norma” (Wrong Norma, 2024) toplusudur.
Mükafatları və tanınması
Enn Karson çoxsaylı mükafatlara layiq görülüb.
– 2020-ci il: İspaniyanın Asturiya Şahzadəsi mükafatını alıb.
– 2021-ci il: Dünya ədəbiyyatındakı nailiyyətlərinə görə PEN/Nabokov mükafatına layiq görülüb.
– 2022-ci il: Böyük Britaniya Kral Ədəbiyyat Cəmiyyətinin xüsusi fəxri adına layiq görülüb.
– 2025-ci il: Bədii düşüncənin dərinliyini və fəlsəfi məzmunu əks etdirən ədəbi nailiyyətlərə görə verilən nüfuzlu Zbiqnev Herbert adına Beynəlxalq Ədəbiyyat mükafatını qazanıb.
Karson 2005-ci ildən Kanada Ordeninin üzvüdür.
Şəxsi həyatı
Onun ilk evliliyi səkkiz il davam edib və 1980-ci ildə boşanma ilə başa çatıb. Hazırda o, rəssam Robert Karri ilə evlidir. Robert Karri Enn Karsonun bəzi kitablarının həmmüəllifidir.
2022-ci ildə onların hər ikisi İslandiya vətəndaşlığı alıb.
2024-cü ildə Enn Karson ona Parkinson xəstəliyi diaqnozu qoyulduğunu açıqlayıb.
Yaradıcılığından nümunələr
Şüşə
Yuxuda qısa çıqqıltılar eşidilir.
Gecə gümüş krandan damcılayır,
onurğam boyunca aşağı süzülür.
Səhər saat dörddə oyanıram. Düşünürəm
bir kişi haqqında,
sentyabrda gedib çıxmış bir kişi haqqında.
Onun adı Lou idi.
Hamam güzgüsündə üzüm
ağ ləkələrlə örtülüb.
Üzümü yaxalayıb yatağa qayıdıram.
Sabah anamı ziyarət etməyə gedəcəyəm.
O
O, şimaldakı çöllükdə yaşayır.
Tək yaşayır.
Orada bahar bıçaq tiyəsi kimi açılır.
Bütün günü qatarlarla yol gedib onun yanına çatıram,
özümlə çoxlu kitab aparıram –
bir qismi anam üçün, bir qismi özüm üçün,
onların arasında Emili Brontenin Əsərlərinin tam külliyyatı da var.
O, mənim ən sevimli yazıçımdır.
Həm də aşmaq istədiyim ən böyük qorxumdur.
Hər dəfə anamın yanına gələndə
hiss edirəm ki, Emili Bronteyə çevrilirəm,
tənha həyatım çöllük kimi məni əhatə edir,
uyğunsuz bədənim — dəyişib başqa bir şeyə çevrilmək ümidi ilə
dayazlığın lilini tapdalayır,
amma mətbəxin qapısından içəri girən kimi bu hiss yox olur.
Emili, bizə hansı ətdən lazımdır?
ÜÇÜMÜZ
Mətbəx masasının arxasında üç susqun qadın.
Anamın mətbəxi qaranlıq və kiçikdir, amma pəncərənin o tayında —
buzun iflic etdiyi çöllük uzanır.
Baxışın çatdığı qədər uzağa yayılır,
düzənliyin saysız milləri boyunca, işıqsız, bütöv ağ səmanın altına qədər.
Anamla mən salatımızı diqqətlə çeynəyirik.
Mətbəxdəki divar saatı fasilələrlə alçaq bir uğultu çıxarır, dəqiqədə bir dəfə
on ikinin üstündən atlanır.
Emili kitabımın 216-cı səhifəsində açıq qalıb, şəkər qabına söykənib,
amma mən gizlicə anama baxıram.
Min sual içəridən gözlərimə çırpılır.
Anam salatını diqqətlə araşdırır.
Mən 217-ci səhifəyə keçirəm.
“Mətbəxdə qaça-qaça … Hərtonu yıxdım —
o da qapının ağzında yenicə doğulmuş küçükləri
stulun söykənəcəyindən asırdı”.
Burada və bundan sonra Emili Brontenin “Uğultulu aşırım” romanından Anastasiya Qrızunovanın tərcüməsi əsasında sitatlar verilir.
Sanki hamımız şüşədən ibarət bir atmosferə qərq olmuşduq.
Arabir hansısa söz şüşəni yarıb keçirdi.
Çəkiliş meydançasına görə vergi. Elə də böyük bir qovun deyil,
qovun üçün hələ çox tezdir.
Yerli bərbər qadın Tanrını tapıb, çərşənbə axşamları salonunu bağlayır.
Çay dəsmalları olan siyirmədə yenə siçanlar.
Xırda qırıntılar. Salfetlərin
künclərini gəmiriblər, kaş biləydilər,
indi salfetlərin qiyməti nə qədərdir.
Axşama yağış.
Sabah yağış.
Filippindəki o vulkan yenə başlayıb. Onun adı nə idi,
Anderson, öldü, yox, Şirli deyil,
opera müğənnisi. Qara qadın.
Xərçəng.
Qarnirdən yemirsən, ətirli istiotu sevmirsən?
Pəncərədən ölü yarpaqların düzənliyin üstündən uçuşduğunu görürəm,
şam iynələrinin arasında çapıq kimi qalmış qar parçalarını.
Çöllüyün ortasında,
çökəklik yaranan yerdə,
buz açılmağa başlayır.
Qara, açıq su irəliləyir,
qatılaşıb kəsmik bağlayır, sanki qəzəbdir. Anam qəfil deyir:
Bu psixoterapiya sənə elə də kömək etmir, elə deyilmi?
Onu unuda bilmirsən.
Anamın hər şeyə yekun vurmaq qabiliyyəti var.
O, Louya heç vaxt elə də rəğbət bəsləməyib,
amma həyatımda bir kişinin olmasını və işlərimin yoluna düşməsini xoşlayırdı.
Nə olsun, o götürür, sən verirsən – ümid edirəm, bu işə yarayır,
onu ilk dəfə görəndə dediyi sözlər bunlar olmuşdu.
O vaxtlar vermək və almaq mənim üçün sadəcə sözlər idi.
Əvvəllər heç vaxt aşiq olmamışdım.
Bu, yamacdan aşağı diyirlənən təkərə bənzəyir.
Amma bir səhər tezdən, anam yatarkən,
mən aşağıda, «Uğultulu aşırım»ın Hitkliffin tufanda darvazadan yapışıb hönkürtü ilə
sevgilisinin ruhuna pıçıldadığı fəsli oxuyarkən:
“İçəri gir! Gəl içəri!” –
dizlərim üstə xalçaya çöküb mən də hönkür-hönkür ağladım.
Bu Emili küçükləri necə
asmağı bilir.
“Bu, aspirin qəbul etməyə bənzəmir”, – deyə süstcə cavab verirəm.
Doktor Hou deyir ki, kədər uzun sürən bir prosesdir.
Anam qaşlarını çatır. Bununla nəyə nail olmaq olar,
keçmişi niyə eşələmək lazımdır?
Ah, – çiyinlərimi çəkirəm – zzz
mən qalib gəlirəm! Gözlərinin içinə baxıram.
O gülümsəyir. Bəli, sən qalib gəlirsən.
MÜŞAHİDƏÇİ
Müşahidəçi,
Emilinin şeirlərində bu sözün
qeyri-adi yazılışı çaşqınlıq doğurmuşdu.
Məsələn,
“Mənə de, qışdırmı?” şeirinin ilk misrasında,
Shakespeare Head nəşrində.
Amma o, həqiqətən də «müşahidəçi» sözünü məhz belə yazmışdı.
O, müşahidəçi idi.
Tanrını və insanları, çöllükdəki küləyi və taybatay açılmış gecəni müşahidə edirdi.
Gözləri, ulduzları, içərini, çölü, havanı müşahidə edirdi.
Zamanın sınmış pilləkənlərini müşahidə edirdi.
Dünyanın miskin nüvəsini,
taybatay açılmış halda müşahidə edirdi.
Müşahidəçi olmaq seçim deyil.
Bundan gizlənəcək yer yoxdur,
dırmaşıb çıxmağa heç bir çıxıntı da yoxdur – suya baş vurmuş üzgüçü kimi,
gün batanda sudan çıxıb
damcıları üstündən silkələdiyi kimi, bu, sadəcə açıq fəzaya uçur.
Müşahidəçi olmaq özlüyündə nə kədərlidir, nə də sevinc gətirir,
hərçənd o, şeirində bu sözlərdən istifadə edir,
romanında da intim birliyin duyğularına toxunur,
onları “müşahidəçilik işi” evfemizmi ilə ifadə edir.
Amma bunun adı yoxdur.
Bu, şəffafdır.
Bəzən o, buna “Sən” deyir.
“Emili qonaq otağında xalçanı təmizləyir”, –
Şarlotta 1828-ci ildə yazır.
Evdə belə özünə qapanan,
harasa çıxmağa qərar verəndə yad adamlarla göz-gözə gəlməyi bacarmayan Emili
günlərin və illərin içindən
səriştəsizcəsinə keçib gedirdi; onun həyatının yoxsulluğu bioqraflarını dəhşətə gətirir.
Bu kədərli, solğun həyat, – bioqraflardan biri yazır.
Maraqsız, diqqətəlayiq heç nəyi olmayan, məyusluq və
ümidsizliklə qırılıb əzilmiş həyat, – digəri deyir.
Əgər kişi olsaydı, əla dənizçi ola bilərdi,
– üçüncüsü ehtimal edir. Bu arada
Emili xalçanı təmizləyərək bir sualı beynində ovxalamaqda davam edirdi:
“Bu dünyanı niyə rədd etməli?”
Səninlə bağ qurmuş birinə
dünya yarımçıq qalmış cümlə kimi görünə bilər.
Amma onun çöllükdə gəzintidən qayıdarkən
üzünün “ilahi bir nurla işıqlandığını” xatırlayan qonşu ilə
Emilinin həyatında bircə dostunun belə olmadığını
bizə xəbər verən bacısı arasında
kiçik, dərisi soyulmuş bir ruhun
süzülüb keçə biləcəyi bir boşluq var.
O, dərin gəminin kilinin yanı ilə
albatros kimi səssizcə sürüşüb gedir.
Balaca, dərisi soyulmuş ruhu heç kim tutmadı.
Onun dostları, uşaqları, cinsi həyatı, dini, evliliyi, uğuru, maaşı
və ölüm qorxusu yox idi. O, ömrünün cəmi
altı ayını xidmətə sərf etmişdi – Halifaxdakı məktəbdə –
və qış günlərinin birində, saat ikidə divanda
otuz bir yaşında öldü. O, həyatının
əksər saatlarını xalçanı təmizləməklə,
çöllükdə gəzməklə
və ya müşahidəçiliklə keçirmişdi. Özünün dediyinə görə,
bu, ona rahatlıq verirdi.
“Ümid edək ki, hər şey öz qaydasındadır və bu halımızda illərlə qala biləcəyik”, –
deyə 1837-ci ildə gündəliyinə yazmışdı.
Amma onun poeziyası başdan-başa zindanlarla,
yeraltı kameralarla, qəfəslərlə, barmaqlıqlarla, sıxıntılarla, üzəngilərlə, yüyənlərlə, qıfıllarla, qandallarla,
bağlı pəncərələrlə, dar mazğallarla, əks-səda verən divarlarla doludur.
“Niyə yox yerdən bu qədər səs-küy qaldırır?” – deyə bir tənqidçi soruşur.
“O, azadlıq istəyirdi. Məgər azadlığı yox idi?
Tamamilə qənaətbəxş ev həyatı,
xəyallarında isə bundan da artıq qənaətbəxş həyat – bəs niyə qanad çırpırdı?
Bizim görə bilmədiyimiz hansı qəfəsdə
özünü dustaq hiss edirdi?”
Düşünürəm ki, dustaq olmağın çox yolu var,
çöllükdə addımlayarkən.
Adətən anam nahardan sonra mürgüləyir,
mən isə gəzməyə çıxıram.
Çılpaq mavi ağaclar və ağardılmış taxta kimi aprel səması
işıq tiyələri kimi bədənimə sancılır.
Bütün bunlarda uşaqlığımdan nəsə var –
dayanmış günortanın işığı,
saatların tıqqıldadığı,
ürəklərin qapandığı,
ataların yenidən işə getdiyi,
anaların isə mətbəxdə dayanıb
heç vaxt dilə gətirməyəcəkləri bir şey haqqında düşündüyü vaxtın işığı.
Sən həddindən artıq çox şeyi xatırlayırsan,
– anam bu yaxınlarda mənə dedi.
Bütün bunlardan niyə yapışıb qalmısan? Mən də dedim:
“Bəs bütün bunları harada yazım?”
O, söhbəti hava limanlarına yönəltdi.
Buz qırıntıları palçığa çevrilir,
mən çöllükdə özümə yol açdıqca,
solğun mavi günəşin şüaları ilə isinirəm.
Çöllüyün kənarında şamlarımız
haradansa əsən küləklərə qərq olub
üzürlər.
Sevdiyin birini itirməyin bəlkə də ən ağır tərəfi —
ilin öz günlərini təkrar etməsinə baxmaqdır.
Elə bilirəm, əlimi
zamanın içinə salıb oradan
keçən il başqa bir ölkədə yaşadığım aprel istisinin
mavi və yaşıl romblarını götürə bilərəm.
Hiss edirəm ki, o biri gün bunun altında qaçır,
köhnə videolent kimi – biz tələsik son döngəni dönürük,
yamacla yuxarı, onun evinə tərəf.
Cökə və qızılgül kölgələri avtomobilin pəncərəsində sayrışır,
radiodan musiqi axır, o isə
mahnı oxuyur və sol əlimi dodaqlarına yaxınlaşdırır.
Lou dənizi görə bildiyi hündür, mavi bir otaqda yaşayırdı.
İndi ayaqlarımın altında öz şəffaf ilgəkləri ilə axıb keçən zaman
hələ də həmin otaqdakı telefonun səsini,
uzaqdakı avtomobillərin uğultusunu, pəncərənin altında
özündən razı gəzişən göyərçinlərin qurultusunu və onun səsini daşıyır. O deyir:
“Sən gözəlsən”. Gözəlin ürəyinin
mənim ürəyimdə döyündüyünü hiss edirəm; o, həmin hündür, mavi otaqda onun qucağına sığınır –
Yox, – ucadan deyirəm. Əllərimi aşağı salmağa
özümü məcbur edirəm.
Hava qəfildən su kimi soyuq və ağırlaşır,
videolent qəfil silkələnib dayanır,
sanki qan damcısının altında qalmış şüşə lövhədir.
Donub qalıram, dönürəm, küləyin qarşısında dayanıram,
külək indi çöllüyü yarıb sürətlə mənə tərəf gəlir.
Lou gedəndə özümü o qədər pis hiss edirdim ki, öləcəyimi düşünürdüm.
Adi bir haldır.
Meditasiya ilə məşğul olmağa başladım.
Hər səhər divanın qarşısında döşəmədə oturur
köhnə latın dualarının qırıq parçalarını oxuyurdum.
De profundis clamavi ad te, Domine.
“Dərinliklərdən Sənə səsləndim, ey Rəbb”.
Hər səhər gözümün önündə görüntülər peyda olurdu.
Tədricən anlamağa başladım ki, bunlar ruhumun çılpaq parıltılarıdır.
Onlara “Çılpaqlar” adını verdim.
Çılpaq № 1. Təpənin üstündə tənha bir qadın.
Küləyin qarşısında dayanıb.
Şimaldan əsən güclü yan küləyidir.
Qadının bədənindən uzun ət parçaları qopur, havaya qalxır və uzaqlara sovrulur; geridə
sinirlərdən, qan damarlarından və əzələlərdən ibarət çılpaq bir sütun qalır,
dodaqsız ağzı ilə səssizcə qışqırır.
Bunu yazmaq mənə əzab verir,
mən melodramı sevən deyiləm.
Amma ruh, Şarlotta Brontenin “Uğultulu aşırım”a yazdığı ön sözdə dediyi kimi,
“vəhşi təbiətin emalatxanasında yonulur”.
Şarlottanın “Uğultulu aşırım”a ön sözü publisistikanın şah əsəridir.
Divanın qoltuğuna qıvrılıb yığılmış əqrəbi görməyən bir adam kimi,
Şarlotta əmin və sakit səslə
Emilinin emalatxanasındakı başqa əşyalar haqqında danışır –
sarsılmaz ruh (“kişidən güclü, uşaqdan sadə”),
qəddar xəstəlik (“sözlə ifadə edilə bilməyən ağrı”),
müstəqil son (“o, sürətlə sönürdü, bizi tərk etməyə tələsirdi”)
və Emilinin nə dərk edə, nə də idarə edə bildiyi yaradıcılıq layihəsinə tam tabe olması haqqında.
Bu layihəyə görə o, tərifə və ya qınağa,
ağzını açıb
“ildırımı içinə çəkmək” istəyən adamdan daha çox layiq deyil. Əqrəb sürünür,
divanın qoltuğu boyunca irəliləyir, Şarlotta isə
ildırım və digər hava hadisələri haqqında nəzakətlə danışmağa davam edir –
Emilinin romanının elektriklənmiş atmosferinə düşəndə
bizim də yaşaya biləcəyimiz hadisələr haqqında.
Bizi orada «böyük qaranlığın dəhşəti» gözləyir,
amma buna görə Emili məsuliyyət daşımır. Emili tələyə düşmüşdü.
“Bu qəhrəmanları yaradanda nə etdiyini anlamırdı”, –
Şarlotta deyir (Hitkliff, Ernşou və Ketrin haqqında).
Bəli, dustaq olmağın çox yolu var.
Əqrəb yüngülcə sıçrayıb sol dizimizin üstünə düşür,
Şarlotta isə belə yekunlaşdırır: “Özünə yazığı gəlmirdi”.
Emilinin “Uğultulu” adlandırdığı Aşırım da amansızdır,
onun “canlandırıcı havalandırmasına”
və “başgicəlləndirən şimal küləyinə” görə.
Atasının evini hər tərəfdən əhatə edən çöllüyü cilalayan
şimal küləyini müşahidə etmək,
Emiliyə sevgi və onun tələbatları haqqında bildiyi hər şeyi öyrətmişdi –
qəhrəmanlarının bir-birindən necə istifadə etdiyini müəyyənləşdirən
amansız bir elm.
“Mənim Hitkliffə sevgim, – Ketrin deyir, –
torpağın dərinliyindəki əbədi daşlar kimidir:
gözə xoş gəlməsələr də, zəruridirlər”.
Zəruri? Günəşin solduğunu
və gündüz havasının daha kəskinləşdiyini hiss edirəm.
Dönüb yenidən çöllüyü keçərək evə tərəf gedirəm.
Ketrin və Hitkliff kimi insanları
bir-birinə doğru itələyən,
sonra da isti daşın içinə üfürülmüş məsamələr kimi
bir-birindən ayıran, daş soyuduqca onları
bir-birinə çatmayacaq qədər uzağa tullayan
hansı qüvvələrdir? Bu hansı zərurətdir?
Lou ilə sonuncu dəfə sentyabrın qaranlıq bir gecəsində görüşdüm.
Payız başlamışdı,
paltarımın altında dizlərim üşüyürdü.
Ayın buz kimi soyuq bir qırıntısı səmaya qalxmışdı.
O, qonaq otağımda dayanıb danışırdı,
üzümə baxmadan. Kifayət qədər ehtiras qalmayıb,
– beş il davam edən sevgimiz haqqında belə deyirdi.
Sinəmdəki ürəyin iki yerə parçalandığını,
parçaların əks istiqamətlərə üzdüyünü hiss edirdim. İndi elə soyuq idi ki,
sanki yanırdım. Əlimi
onun əlinə toxundurdum. O, geri çəkildi.
“Səninlə seks istəmirəm”, – dedi. Hər şey ağlını itirir.
Amma indi mənə baxırdı.
“Bəli”, – dedim, paltarımı çıxarmağa başlayaraq.
Hər şey ağlını itirir. Soyunub
arxamı ona çevirdim, çünki o, kürəyimi xoşlayır.
O, mənə yaxınlaşdı.
Sevgi və onun tələbatları haqqında bildiyim hər şeyi
məhz o anda öyrəndim – özümü
qayğısına qalmayan bir kişiyə
paviana bənzər şəkildə balaca, qıpqırmızı, alovlanan yanlarımı
təklif edərkən gördüyüm anda.
Ağlımın elə bir guşəsi yox idi ki,
bu hərəkətlərdən dəhşətə gəlməsin; bədənimin elə bir hissəsi yox idi ki,
başqa cür davrana bilsin.
Amma ağıl və bədəndən danışırıqsa, bir sual yaranır.
Ruh – bədənlə ağıl arasında,
dəyirman daşı qumdaşının səthi kimi uzanan,
bu zərurətin yonulub formalaşdığı yerdirmi?
Bütün o gecə ruhu müşahidə etdim.
Lou yanımda qaldı.
Yorğanların üstündə uzanmışdıq; sanki bu, yuxu gecəsi deyildi,
nəvaziş və bir-birimizə uydurma dildə oxuduğumuz mahnıların vaxtı deyildi,
bir vaxtlar olduğumuz uşaqlar kimi.
Bu, Cənnətlə Cəhənnəmin birləşdiyi gecə idi,
Emilinin deyəcəyi kimi. Biz cinsi əlaqəyə girməyə çalışırdıq,
amma o, həvəsli olsa da, bədəni süst qalırdı. Mən isə
dəfələrlə orqazm yaşayırdım, hər dəfə bir az da şəffaflaşırdım,
nəhayət, tavanın altında yüksəlib uçdum, aşağıda yataqda bir-birinə dolaşmış
iki ruha baxırdım,
onların fani sərhədləri
ətraflarına çəkilmişdi,
xəritədəki xətlər kimi.
Bu xətlərin donub qaldığını gördüm.
O, səhər getdi.
Çox soyuqdur
aprelin təzə, dərini soyan küləyinə qarşı getmək.
İlin bu vaxtında günəş batmır,
yalnız işığın içində qeyri-müəyyən hərəkətlər baş verir, sonra işıq çəkilib gedir.
